Επίσκεψη κ. Κωνσταντίνου-Παύλου Δαμαλά στην Καθολική Επισκοπή Σύρου
Μέσα σε ιδιαίτερα θερμό και εγκάρδιο κλίμα πραγματοποιήθηκε στις 26 Ιουνίου η συνάντηση του Σεβασμιότατου πρώην Αρχιεπισκόπου Καθολικών Αθηνών και Αποστολικού Τοποτηρητή Σύρου, Θήρας και Κρήτης, π. Σεβαστιανού Ροσσολάτου, με τον κ. Κωνσταντίνο-Παύλο Δαμαλά, τον σημερινό Επικεφαλής του ιστορικού Οίκου Ζαχαρία ντε Δαμαλά. Η επαφή αυτή έλαβε χώρα στο πλαίσιο της επίσκεψης του κ. Δαμαλά στο νησί, κατόπιν επίσημης πρόσκλησης του Δήμου Σύρου-Ερμούπολης προκειμένου να συμμετάσχει στους λαμπρούς εορτασμούς για την 200ή επέτειο από την ίδρυση της πόλης στις 24 Ιουνίου. Πρωταρχικός σκοπός της συζήτησης, πέραν της απόδοσης τιμής στους βαθείς ιστορικούς δεσμούς της οικογένειας με την περιοχή, ήταν να εξεταστεί η έντονη επιθυμία και οι πρακτικοί τρόποι ανάδειξης της λαμπρής παρακαταθήκης που διαθέτει η Σύρος.
Στη διάρκεια μιας άκρως ενδιαφέρουσας και διαδραστικής συζήτησης, ο Σεβασμιότατος υπογράμμισε τη σημαντική λατινική και καθολική ιστορία του νησιού. Όπως συζητήθηκε, το γεγονός ότι η Σύρος τελούσε υπό την προστασία του Γαλλικού Στέμματος έναντι των Οθωμανών, της επέτρεψε να λειτουργήσει ως ένα ασφαλές καταφύγιο για όσους διέφυγαν από τη Χίο και τα Ψαρά το 1822. Η ιστορική αυτή συγκυρία υπήρξε σωτήρια για την ίδια την οικογένεια Δαμαλά, η οποία είχε διατηρήσει αλώβητη τη λατινογενοβέζικη ταυτότητά της και την Καθολική της πίστη ακριβώς μέχρι και τη Σφαγή της Χίου, από όπου και κατέφυγε για να σωθεί στη Σύρο.
Η πλούσια κληρονομιά του Οίκου συνδέει άρρηκτα το Παλαιολόγειο αίμα και τη γενοβέζικη κυριαρχία στο Αιγαίο με τη λατινική παρουσία στην Πελοπόννησο, όπου η οικογένεια έδρασε αρχικά ως Αχαιοί Βαρώνοι του Δαμαλά, προτού φτάσει να αποκτήσει τον έλεγχο ολόκληρου του Πριγκιπάτου έως τον 15ο αιώνα. Οι δεσμοί της οικογένειας με την Αγία Έδρα υπήρξαν διαχρονικά ισχυροί, με κορυφαίο παράδειγμα τον Βασιλέα Μαρτίνο Α’ Ζαχαρία, τον οποίο ο Πάπας Ιωάννης ΚΒ’ αναγνώρισε ως «ασπίδα των Χριστιανών». Αποτελεί ιστορικό γεγονός πως, χάρη στη ναυτική επαγρύπνηση του Μαρτίνου και τη νικηφόρα Ναυμαχία της Χίου το 1319 απέναντι στις τουρκικές επιδρομές, το Τάγμα των Ιπποτών του Αγίου Ιωάννη μπόρεσε να διασφαλίσει το προπύργιό του στη Ρόδο. Αυτή η συμμαχία υπέρ της πίστεως κορυφώθηκε όταν ο Μαρτίνος έπεσε ηρωικά το 1345, μαχόμενος ως επικεφαλής των παπικών γαλερών στη Σταυροφορία της Σμύρνης, με την επίσημη στήριξη του Πάπα Κλήμη ΣΤ΄. Αντίστοιχα, η παπική εύνοια συνεχίστηκε και στους μεταγενέστερους αιώνες, με τον εξόριστο, τελευταίο Πρίγκιπα της Αχαΐας, Κεντυρίωνα Γ΄, να τυγχάνει τιμητικής προστασίας από τους Πάπες Πίο Β΄ και Παύλο Β΄ κατά την εξορία του στη Ρώμη.
Αυτή η ιστορική αναδρομή δεν έγινε ως απλή αφήγηση του παρελθόντος, αλλά λειτουργεί ως εξήγηση για το βαθύ αίσθημα καθήκοντος που διακατέχει τον κ. Δαμαλά. Είναι ακριβώς εξαιτίας αυτής της βαριάς κληρονομιάς που ο ίδιος αντλεί το ισχυρό κίνητρο να στηρίξει τα έργα και τους τόπους που ήταν προσφιλείς στους προγόνους του, και οι οποίοι κατ’ επέκταση είναι εξίσου προσφιλείς και στον ίδιο. Σε ό,τι αφορά τους νεότερους χρόνους, η παρουσία της οικογένειας ταυτίστηκε με τη «Χρυσή Εποχή» της Ερμούπολης. Ο κ. Κωνσταντίνος-Παύλος Δαμαλάς αποτελεί τον εγγύτερο πλάγιο απόγονο του οραματιστή Δημάρχου Ερμουπόλεως, Αμβρόσιου Δαμαλά (1808–1869).
Καθώς δεν υφίσταται πλέον απευθείας γραμμή απογόνων του Αμβρόσιου, η σημερινή γραμμή διαδοχής του Οίκου έλκει την αδιάλειπτη καταγωγή της από τον αδελφό του, Δημήτριο Δαμαλά.
Σήμερα, ο κ. Δαμαλάς δραστηριοποιείται μεταξύ Ελλάδας και Ηνωμένων Πολιτειών, φροντίζοντας να διατηρεί και τα δύο μισά, τόσο το λατινικό όσο και το βυζαντινό, της μοναδικής διττής του κληρονομιάς σε πλήρη θέαση.
Η Επισκοπή αναγνωρίζει πως αυτή η συνειδητή στάση αποτελεί ένα εξαιρετικά ισχυρό θεμέλιο για την προώθηση των βέλτιστων συμφερόντων της Σύρου — ενός τόπου που φιλοξενεί ίσως την πιο μοναδική και αρμονική συνύπαρξη Καθολικής και Ορθόδοξης παρουσίας στον ελλαδικό χώρο.
Ολοκληρώνοντας τη συνάντηση, εκφράστηκε η κοινή ελπίδα αμφοτέρων των πλευρών η πρώτη αυτή επαφή αποτελέσει την αφετηρία για μια μακροπρόθεσμη συμπόρευση, με κεντρικό άξονα τη διατήρηση και την ανάδειξη αυτής της πολύτιμης θρησκευτικής και πολιτισμικής ταυτότητας της Σύρου.
Γραφείο τύπου Καθολικής Επισκοπής Σύρου
